Το Νησί των Ιωαννίνων

Το Νησί της Παμβώτιδας

Μια μικρή όαση πρασινάδας και γαλήνης καταμεσής της Παμβώτιδας, αντίκρυ στα Γιάννενα, είναι το Νησί. Δεν έχει άλλο όνομα και πιθανότατα δεν το χρειάζεται κιόλας, αφού όλοι το γνωρίζουν. Η αρχική του κατοίκηση δεν έχει σταθεί δυνατόν να επιβεβαιωθεί από τις πηγές, ωστόσο τα οκτώ μοναστήρια του, που ακόμα στέκουν όρθια, είναι αδιάψευστοι μάρτυρες του βυζαντινού και μεταβυζαντινού του παρελθόντος.


Σύμφωνα με την παράδοση, αν εξαιρέσουμε τους μοναχούς, οι πρώτοι κάτοικοι του Νησιού των Ιωαννίνων, πάτησαν το χώμα του το 17ο αι. προερχόμενοι από τη Μάνη, γεγονός που το φέρουν τιμητικά ακόμη και σήμερα οι κάτοικοι του. Μολονότι η κατοίκηση νησιών μέσα σε λίμνη είναι ένα σπάνιο φαινόμενο παγκοσμίως, περίπου 100 οικογένειες, έχουν επιλέξει να παραμένουν στο Νησί της Παμβώτιδας, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση λιγότερη των 10 λεπτών από τα Γιάννενα.

Εκτός από πολύ γνωστό ως περίφημο μοναστικό κέντρο του παρελθόντος το νησάκι έχει μείνει στην Ιστορία ως το μέρος, όπου δολοφονήθηκε ο κραταιός Αλής Πασάς ο Τεπελενλής. Πασάς στα Γιάννενα από τα τέλη του 18ου αι. έως το 1820 έπεσε νεκρός από τις σφαίρες των στρατιωτών του πανίσχυρου Χουρσίτ Πασά, που είχε εξαπολύσει εναντίον του αυτονομημένου πασά ο Σουλτάνος.

Ο Αλή Πασάς είχε βρει καταφύγιο στη μονή του Αγίου Παντελεήμονα στο Νησί, όπου περίμενε φιρμάνι από την Υψηλή Πύλη, με την αναστολή του, όπως με δόλο τον είχε κάνει να πιστέψει ο Χουρσίτ Πασάς, προκειμένου να τον πείσει να εγκαταλείψει το Κάστρο των Ιωαννίνων, το οποίο απειλούσε να ανατινάξει μαζί με όλους τους θησαυρούς του.

Σήμερα στη Μονή, η οποία χτίστηκε το 17ο αι. λειτουργεί λαογραφικό μουσείο, όπου αναπαρίσταται ένα προεπαναστατικό γιαννιώτικο αρχοντικό. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν εκτός από τα σημαντικά και πολύ ενδιαφέροντα εκθέματα, πίνακες με την αναπαράσταση του Αλή Πασά, τους οποίους φιλοτέχνησαν Ευρωπαίοι περιηγητές του 18ου και 19ου αι. αλλά και στις τρύπες στο πάτωμα του α’ ορόφου απ’ όπου πέρασαν οι σφαίρες, που λάβωσαν θανάσιμα τον Αλή.

Εκτός από το μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, στο Νησί ο επισκέπτης μπορεί να επισκεφθεί τη μονή του Αγίου Νικολάου των Φιλανθρωπινών, του 13ου αι., ένα από τα σημαντικότερα μεταβυζαντινά ελληνικά μνημεία. Κτήτορες της μονής υπήρξαν όπως μαρτυρά και το όνομα της οι Φιλανθρωπινοί, μεγάλη οικογένεια του Βυζαντίου. Εκτός από τις πολύ όμορφες μεταβυζαντινές τοιχογραφίες, εντύπωση προκαλούν οι ολόσωμες τοιχογραφίες, που χρονολογούνται το 16ο αι. και απεικονίζουν επτά φιλοσόφους της Αρχαιότητας: Σόλωνα, Πλάτωνα, Αριστοτέλη, Θουκιδίδη, Πλούταρχο, Χείλωνα και Απολλώνιο.

Εκτός από τις δύο πολύ σπουδαίες αυτές μονές στο Νησί των Ιωαννίνων υπάρχουν ακόμη η μονή του Αγίου Νικολάου Στρατηγοπούλου, η μονή Ελεούσης των Γκιουμάτων (15ος αιώνας), η μονή Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, η μονή Προφήτη Ηλία στην κορυφή του λόφου και η μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου.

Το Νησί κατά καιρούς και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας αλλά και μετά την απελευθέρωση υπήρξε φάρος της γνώσης καθώς λειτούργησαν αρκετές σχολές. Μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οπότε και τερματίστηκε οριστικά η μοναστική ζωή στο Νησί, η Αρχαιολογική Υπηρεσία φρόντισε για τα μνημεία ανακηρύσσοντας τα διατηρητέα, όπως και το ίδιο το νησάκι.

Μια επίσκεψη στο Νησί ωστόσο δεν προσφέρεται μόνο για περιήγηση στα μοναστήρια του καθώς η βόλτα στα πλακόστρωτα δρομάκια του θα σας μαγέψει. Μπορείτε να θαυμάσετε τα πετρόχτιστα σπιτάκια με τους καταπράσινους κήπους, αλλά και εκείνα που έχουν πρόσοψη προς τη λίμνη και διαθέτουν ιδιωτικά λιμανάκια. Τα υπέροχα πλατάνια και κυπαρίσσια του νησιού πρέπει να γνωρίζεται ότι έχουν φυτευτεί μόλις τον τελευταίο αιώνα, καθώς παλιότερα δεν υπήρχαν δέντρα και το νησί χρησιμοποιούνταν ως βοσκότοπος.

Οι κάτοικοι απασχολούνται με την αλιεία, οπότε είναι σίγουρο ότι τα ψάρια, κυρίως πέστροφες και χέλια, που θα φάτε στα ταβερνάκια του νησιού θα είναι φρεσκότατα, ενώ δεν αποκλείεται να τα επιλέξετε και μόνοι σας αν θέλετε από τα ενυδρεία. Παράλληλα εκτός από τα παραδοσιακά μεζεδάκια μαζί με το ουζάκι σας μπορείτε να απολαύσετε και βατραχοπόδαρα, που θεωρείται σπεσιαλιτέ της περιοχής.

Από τα καλαίσθητα μαγαζάκια με σουβενίρ που θα συναντήσετε μπορείτε να αποκτήσετε είδη λαϊκής τέχνης, ασημένια κοσμήματα και διακοσμητικά, για τα οποία είναι πασίγνωστα τα Γιάννενα, αλλά και τοπικά γλυκά και λικέρ, τα οποία μπορείτε επίσης να απολαύσετε στα καφενεδάκια, στην πλατεία.

Η επικοινωνία με τα Γιάννενα γίνεται με πλοιάρια και τα δρομολόγια είναι συχνότατα: ανά μισή ώρα το καλοκαίρι και ανά μία ώρα το χειμώνα.


ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΩΝ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ